Sức hút của cờ tướng là ở cách bày binh bố trận, sắp xếp các
quân cờ và sử dụng các thế cờ đặc sắc, sáng tạo để có thể dành chiến thắng.
Vậy nên cờ
tướng được ví như bàn cờ thu nhỏ của cuộc đời mang dáng hình vận mệnh của một
đất nước. Ta có thể thấy rằng, trong bàn cờ tướng có các quân được tổ chức như
một bộ máy nhà nước. Mỗi quân cờ có giá trị nhiệm vụ riêng và đều hướng về mục
tiêu chung do tướng lãnh đạo. Có vệ sĩ nư Sĩ, có lính như Tốt, có các quân thần
như Mã, Pháo, Xe, Tịnh…. Vì vậy mà cờ tướng xưa kia được nghiên cứu trong quá
trình đấu tranh quân sự rất hữu hiệu.
Nếu ai đã từng chơi cờ tướng thì có thể hiểu, cờ tướng không
phải là một trò chơi dựa vào yếu tố may rủi để chiến thắng như một số trò chơi
dân gian khác. Vì thế, muốn chiến thắng đối phương, người chơi phải hoàn toàn sử
dụng trí thông minh cùng với những kỹ năng cần thiết để đánh lại đối phương. Kỹ
năng mà ta nói ở đây chính là kỹ năng “điều khiển” và “làm chủ” những quân cờ.
Hơn thế nữa, liên công và phối hợp quân lực trong cờ Tướng cũng rất quan trọng,
nó xuyên suốt toàn bộ ván cờ để giúp người chơi làm nên chiến thắng.
Cờ tướng là trò chơi dành cho 2 người, 2 bên sẽ phải huy động
tất cả trí lực của mình để đánh bật đối phương. Ra đời trong bối cảnh lịch sử
có nhiều cuộc chiến tranh ác liệt nên người ra ví đánhcờ tướng cũng giống như
đánh trận.
Ngược dòng lịch sử, từ thời Xuân Thu chiến đấu chủ yếu là Xa
chiến (Xe đánh trận) tức là các loại Xa chiến do ngựa kéo. Như trong “Tả truyện”
có ghi quân đội nước Tấn có hơn 700 chiến Xa các loại: Dẫn, ương, bán. Trong
các cuộc chiến đương thời, chủ lực của hai bên sử dụng là chiến Xa và bộ binh
“giáp sĩ” theo Xe mà đánh, ngay cả Vua cũng cưỡi Xe tham gia chiến trận và truy
kích quân địch (Tả truyện – Hoàn Công năm 28), cảnh chiến trường lúc bấy giờ là
“Xe chạy quân đuổi”, đó chính là chiến thuật liên hợp đồng tác chiến giữa Xe và
Sĩ Tốt.
Chiến Xa tung hoành trên bình nguyên rộng lớn rất thuận lợi
nhưng khi gặp phải địa thế chật hẹp, quanh co lầy lội, rừng núi… Thì Xe khó mà
phát huy tác dụng, lúc đó thì bộ binh có thể dễ dàng vượt qua những chướng ngạy
ấy. Cho nên đến thời Chiến quốc thì bộ binh dần dần phát triển mạnh hình thành
một bộ phận chủ thể phối hợp cùng với chiến Xa. Sự phát triển của kỵ binh cũng
ngày càng lớn mạnh từ đời Triệu – Vũ Linh Vương, kỵ binh bắt đầu phối hợp với bộ
binh trong chiến đấu, hình thành các chiến thuật hiệp đồng tác chiến giữa bộ
binh, kỵ binh và chiến Xa (Tức Xe, Mã, Tốt), các chiến thuật ấy càng lúc càng
trở nên phức tạp và đa dạng hơn.
Năm người làm một ngũ là căn cứ vào liên công mà đặt ra, con
số năm vốn là con số mạnh nhưng quan trọng hơn là do nhu cầu chiến thuật phối hợp
các loại binh khí, năm người với năm loại binh khí phối hợp tác chiến gọi là
“ngũ binh”. “Ngũ binh” lại chia làm “Xa binh” và “bộ binh”. Năm loại binh khí của
Xa binh là mâu, dáo, dài, kích, đòng(Theo “Khảo công ký” và “Tư mã pháp”). Trừ
Pháo ra thì Xe Mã Tốt trong cờ Tướng là phù hợp với các binh chủng trong chiến
tranh cổ đại, đặc biệt năm Tốt phù hợp với tổ chức “đội ngũ” lúc ấy. Sau khi có
sự xuất hiện của Pháo trong chiến tranh thì trong cờ Tướng cũng có “Pháo” làm
cho sự tiến công trong cờ càng thêm phức tạp, huyền diệu và đa dạng.
Sự phối hợp tác chiến của các quân cờ trong cờ Tướng là rất
đa dạng và phong phú, điều này thể hiện ở tính sáng tạo của con người, con người
càng sáng tạo, cờ tướng càng có nhiều thế cờ hay và nước đi sắc bén.
Chẳng hạn năm Tốt liên công thì thành thế “ngũ Tốt Cầm
Vương”. Xe Mã liên công thì thành “Xa Mã lãnh chiêu” khiến đối phương khó lòng
chống đỡ. Xe Pháo liên công hình thành “Hiệp Xa Pháo”, “Cổn địa Pháo” là những
sát thế có uy lực dũng mãnh; Xa Tốt liên công gọi là “Trường đoản Xa” sức công
sát rất mạnh lại không sợ đổi quân hy sinh. Mã Tốt, Pháo Tốt, Mã Pháo Tốt liên
công thiên biến vạn hóa.
Các nhà quân sự ai cũng phải trải qua nhiều khó khăn gian khổ
trong chiến tranh để có thể nghiên cứu ra binh pháp. Binh pháp ra đời là cả 1
quá trình quan sát, nghiên cứu và biết
cách lĩnh hội mới có được. Binh pháp cũng không thể áp dụng một cách bậy bạ mà
cần có cách phối hợp nhuần nhuyễn, sáng tạo mới có thể đem lại chiến thắng. Đó
là cái tài của các nhà quân sự.
Một ván đấu cờ tướng cũng được ví như một cuộc chiến giữa 2
quân đội, mà các nhà quân sự ở đây không ai khác chính là các kỳ thủ. Trong một
ván đấu, các kỳ thủ cũng phải ra sức tìm hiểu, quan sát và đưa ra những thế cờ
sắc bén nhằm tạo ra thế chủ động. Luôn luôn phối hợp ăn ý giữa các quân cờ để
liên hợp phòng thủ và tấn công một cách nhanh chóng và kịp thời.
Đăng nhận xét